انواع قاب ساختمانی را بهتر بشناسید

به گزارش اخبار ساختمان، امروزه اکثر سازه ها به صورت اسکلت فلزی یا بتنی ساخته می شوند و در یک تعریف کلی نحوه ترکیب و قرارگیری اجزای باربر مانند تیر و ستون و مهاربندها و هم چنین چگونگی اتصال آن ها می تواند بر چگونگی انتقال بارهای قائم و جانبی تاثیرگذار می باشد. ترکیب تعریف شده با نام سامانه یا سیستم ساختمان شناخته می شود.

سیستم قاب ساده

در سیستمی که کلیه اتصالات در آن به شکل مفصلی بوده و امکان مبادله لنگر وجود ندارد، سیستم قاب ساده گفته می شود. در سیستم قاب ساده وظیفه تیر و ستون ها انتقال بارهای مرده و زنده می باشد.

قاب خمشی

سیستم قاب خمشی نمونه ای از انواع قاب ساختمانی می باشد که از آن ها برای مقابله با نیروهای جانبی وارد بر سازه هم چون نیروی حاصل از زلزله استفاده می شود. به طور کلی بارهای قائم وارد بر سازه در سیستم ساختمانی توسط انواع قاب های ساختمانی مهار می شود. در این جا وظیفه قاب خمشی ایجاد مقاومت در برابر نیروهای جانبی می باشد. قاب های خمشی به انواع مختلفی تقسیم بندی می شوند که در زیر به آن ها اشاره خواهیم کرد.

انواع قاب خمشی

قاب خمشی فولادی شامل قاب خمشی معمولی، متوسط و ویژه می شود که در ادامه به توضیح در مورد هر یک از آن ها می پردازیم. در سیستم قاب خمشی از دیوار برشی و مهاربند استفاده نمی شود و بارهای جانبی به واسطه قاب خمشی مهار می شوند.

استفاده از این سیستم عموما در ساختمان های اداری به چشم می خورد. چرا که در این گونه ساختمان ها نیاز به فضایی منعطف با کاربری های متنوع می باشد و از آن جایی که استفاده از این سیستم باعث ایجاد فضای آزاد معماری می شود، برای انجام این کار مناسب می باشد.

قاب خمشی معمولی

از ویژگی های قاب خمشی معمولی می توان به استفاده از جزئیات دقیق در ساخت اجزاء آن اشاره کرد. این جزئیات به اندازه ای است که از ایجاد هرگونه تغییر شکل فرا ارتجاعی اندک در هنگام زلزله جلوگیری به عمل می آورد. استفاده از سیستم قاب خمشی معمولی در مناطقی که احتمال وقوع زلزله در آن پایین می باشد، امکان پذیر می باشد.

قاب خمشی متوسط

قاب خمشی متوسط به آن دسته از انواع قاب های ساختمانی گفته می شود که می تواند در برابر تغییر شکل های فرا ارتجاعی محدودی از خود مقاومت نشان دهد. از ویژگی های ساختاری این قاب ها می توان به وجود مفصل های پلاستیکی در انتهای تیر و در خارج از قسمت اتصال تیر به ستون اشاره کرد. این مفاصل پلاستیکی دارای ظرفیت دورانی می باشند. استفاده از سیستم قاب خمشی متوسط در مناطقی که احتمال وقوع زلزله کم یا متوسط می باشد، استفاده می شود.

قاب خمشی ویژه

قاب های خمشی ویژه به قاب های ساختمانی گفته می شود، که می توانند تغییر شکل های فرا ارتجاعی قابل ملاحظه ای را تحمل کنند. از سیستم قاب خمشی ویژه باید در مناطق زلزله خیز استفاده کرد.

تفاوت قاب خمشی و قاب ساده

بدون شک قاب های خمشی و ساده با یکدیگر تفاوت هایی دارند. از جمله اساسی ترین تفاوت های قاب های خمشی و ساده در اتصالات این دو نوع قاب می باشد. در سیستم قاب خمشی از اتصالاتی از نوع صلب و تکیه گاه گیردار استفاده می شود. در حالی که اتصالات قاب ساده، مفصلی است. در سیستم قاب ها اتصالات صلب و مفصلی با استفاده از یک دایره توخالی از یکدیگر مجزا می شوند که این دایره تو خالی نشان دهنده اتصال مفصلی می باشد. بزرگ ترین تفاوت قاب خمشی و قاب ساده در همین دایره توخالی می باشد.

از دیگر تفاوت های قاب خمشی و قاب ساده می توان به اتصالات بین تیر و ستون اشاره کرد. همان طور می دانید وظیفه سیستم قاب خمشی تحمل بارهای جانبی و وظیفه سیستم قاب ساده تحمل بارهای قائم می باشد.

در سیستم یا سامانه ساختمانی تحمل بارهای قائم و جانبی، به سختی جانبی سازه بستگی دارد. از این رو یکی از تفاوت های سیستم قاب خمشی و ساده در دارا یا عدم دارایی سختی جانبی در نظر گرفته می شود.

در قاب های خمشی که لنگر از تیر به ستون منتقل می شود قاب دارای سختی جانبی است و اما در قاب ساده که اتصالات مفصلی هستند و لنگری منتقل نمی شود سیستم سازه ای فاقد سختی جانبی است. به طور کلی می توان تفاوت سیستم قاب خمشی و ساده را در نوع اتصالات در نظر گرفت چرا که سختی جانبی قاب، به نوع اتصالات بین تیر و ستون بستگی دارد.

قاب های مهاربندی شده

قاب های مهاربندی شده متشکل از اعضای قائم، افقی و قطری می باشند. اعضای قائم شامل ستون ها، اعضای افقی هم چون تیرها و اعضای قطری شامل مهاربندها می باشند. وظیفه قاب های مهاربندی شده مقابله با نیروهای جانبی بوده و از کج شدن اسکلت ساختمان در هنگام بروز نیروهای جانبی جلوگیری به عمل می آورد. امکان قرارگیری مهاربندها به دو شکل واگرا و هم گرا وجود دارد.

از ویژگی های بادبند همگرا می توان به نزدیک بودن محور اعضای قطری در نقطه ای از تیر یا ستون در محل تقاطعشان اشاره کرد. تفاوت مهاربندهای هم گرا و واگرا نیز در همین نکته می باشد. به گونه ای که در مهاربندهای واگرا امکان عدم عبور قطرها از یک نقطه وجود دارد.