تجهیزات ایمنی کارگاه ساختمانی؛ چکلیست کامل نیروها
۱۸:۳۸ | ۱۴۰۵/۰۶/۰۷
به گزارش اخبار ساختمان، در یک کارگاه ساختمانی، خطرهای یک بنا، جوشکار، برقکار یا مهندس ناظر یکسان نیست. بنابراین تجهیزات ایمنی کارگاه ساختمانی را نمیتوان با یک فهرست ثابت برای همه نیروها تهیه کرد. انتخاب درست از شناسایی خطر هر فعالیت آغاز میشود و بعد به لباس، کلاه، کفش و سایر وسایل حفاظت فردی میرسد. این رویکرد هم خرید تجهیزات را هدفمندتر میکند و هم احتمال استفاده از وسیله نامتناسب را کاهش میدهد.
چرا یک فهرست ثابت تجهیزات برای همه نیروها کافی نیست؟
تجهیزات حفاظت فردی آخرین لایه کنترل خطر است، نه جایگزین ایمنسازی محیط. پیش از انتخاب هر وسیله باید امکان حذف خطر، جداسازی محدوده، استفاده از حفاظ، تهویه، نظم مسیرهای عبور و آموزش روش کار بررسی شود. پس از این اقدامات، وسیلهای انتخاب میشود که با خطر باقیمانده، شرایط محیط و ویژگیهای کاربر تناسب داشته باشد.
برای مثال، کلاه و کفش موردنیاز یک بازدیدکننده با تجهیز تخصصی فردی که برشکاری، جوشکاری یا کار برقی انجام میدهد یکسان نیست. حتی در یک عنوان شغلی نیز ممکن است نوع تجهیز با تغییر مرحله پروژه، فصل، سطح کارگاه یا ابزار مورد استفاده تغییر کند.
چکلیست تجهیزات بر اساس نقش نیروهای اجرایی
کارگران عمومی، بناها و نیروهای حمل مصالح
این گروه معمولا با خطر سقوط یا جابهجایی مصالح، لبههای تیز، ناهمواری سطح، گردوغبار و تماس مداوم با سطوح زبر روبهرو است. لباس کار با اندازه مناسب، کلاه سالم، کفش متناسب با سطح کارگاه و دستکش متناسب با نوع مصالح، اجزای پایه بررسی هستند. هنگام برش سنگ، کاشی یا قطعات مشابه باید خطر پرتاب ذرات نیز جداگانه ارزیابی شود تا محافظ چشم یا صورت مناسب انتخاب شود.
مهندسان ناظر، سرپرستان و بازدیدکنندگان
کوتاه بودن مدت حضور، خطر کارگاه را حذف نمیکند. مسیر بازدید باید از قبل مشخص باشد و فرد بر اساس محدوده ورود، کلاه، کفش و در صورت نیاز پوشش با قابلیت دیدهشدن مناسب داشته باشد. لباس مهندسی میتواند نظم و تشخیص نقش افراد را بهتر کند، اما بهتنهایی جای تجهیزات حفاظت فردی موردنیاز محل را نمیگیرد.
جوشکاران، برشکاران و نیروهای کار گرم
جرقه، ذرات داغ، نور و تماس با قطعات گرم از خطرهای اصلی این گروه است. محافظ چشم و صورت، دستکش و پوشش باید برای نوع دقیق عملیات انتخاب شوند و استفاده همزمان آنها نیز مانع حرکت ایمن نشود. نباید هر لباس ضخیم یا دستکش چرمی را بدون بررسی مشخصات سازنده، مقاوم در برابر حرارت یا مناسب جوشکاری دانست. همچنین مواد قابل اشتعال باید از محدوده کار دور و تجهیزات پیشگیری از حریق مطابق برنامه ایمنی پروژه آماده باشد.
برقکاران و نیروهای تاسیسات
در فعالیت برقی، قطع و ایمنسازی منبع انرژی مقدم بر انتخاب دستکش یا کفش است. اگر پس از اجرای کنترلهای فنی همچنان وسیله عایق لازم باشد، مشخصات و محدوده کاربرد آن باید با نوع کار تطبیق داده شود. وجود فلز، رطوبت، فضای محدود یا ابزار برنده نیز میتواند نیازهای دیگری ایجاد کند؛ بنابراین عنوان «برقکار» بهتنهایی برای تعیین تجهیزات کافی نیست.
نیروهای کار در ارتفاع، شب یا مجاورت ماشینآلات
برای کار در ارتفاع، فقط پوشیدن کمربند یا هارنس کافی نیست؛ نقطه اتصال، روش دسترسی، آموزش، بازرسی تجهیز و برنامه نجات نیز باید مشخص باشد. در شیفت شب یا اطراف ماشینآلات، دیدهشدن فرد اهمیت بیشتری پیدا میکند و باید با مسیر حرکت تجهیزات، نور کارگاه و فاصله دید هماهنگ شود. انتخاب پوشش شبرنگ بدون ارزیابی این عوامل، یک کنترل کامل محسوب نمیشود.
سه انتخاب پایه برای بیشتر پروژههای ساختمانی
لباس کار را بر اساس فعالیت و شرایط محیط انتخاب کنید
لباس باید آزادی حرکت کافی داشته باشد، بیش از حد گشاد نباشد و بخشهای آزاد آن به ابزار یا اجزای کارگاه گیر نکند. جنس و مدل نیز باید با فصل، میزان تحرک، آلودگی محیط و خطرهای واقعی کار تناسب داشته باشد. درزهای پرفشار، زیپ، دکمه، جیبها و امکان انتخاب سایز برای سفارش گروهی، پیش از خرید بررسی شوند.
برای مقایسه مدلهای یکسره، دوتکه، دوبنده و پوششهای فصلی، صفحه لباس کار طراحان دوخت میتواند نقطه شروع بررسی باشد؛ با این حال، مدل نهایی باید پس از تطبیق با خطر و شرایط پروژه انتخاب شود.
کلاه ایمنی باید متناسب با خطر محیط باشد
هنگام انتخاب کلاه، سلامت پوسته، سیستم تعلیق داخلی، بندها، تناسب اندازه و سازگاری با تجهیزات جانبی اهمیت دارد. رنگ کلاه ممکن است در بعضی پروژهها برای تفکیک نقشها استفاده شود، اما بهتنهایی نشاندهنده سطح حفاظت یا استاندارد محصول نیست. کلاه ترکخورده، تغییرشکلداده یا دارای اجزای ناقص نباید صرفاً به دلیل ظاهر قابلقبول دوباره استفاده شود.
بررسی قیمت کلاه ایمنی زمانی مفید است که مدلها ابتدا بر اساس خطر محل، مشخصات فنی قابل اثبات، راحتی و امکان تنظیم مقایسه شده باشند؛ قیمت نباید معیار اصلی تصمیم باشد.
کفش کار را بر اساس سطح، ضربه و خطر برق انتخاب کنید
سطح لغزنده یا ناهموار، سقوط مصالح، وجود میخ و قطعات تیز، رطوبت و خطر الکتریکی نیازهای متفاوتی ایجاد میکنند. نوع زیره، سرپنجه، مقاومت در برابر نفوذ و تناسب سایز باید بر اساس همین خطرها بررسی شود. سنگینتر بودن کفش الزاماً به معنی حفاظت بیشتر نیست و عبارتهایی مانند عایق برق یا مقاوم به حرارت فقط باید بر پایه مشخصات معتبر همان مدل پذیرفته شوند.
هنگام مقایسه قیمت کفش کار بهتر است عمر مورد انتظار، شرایط استفاده، مشخصات زیره و سرپنجه و امکان تعویض سایز نیز در کنار هزینه اولیه بررسی شود.
کنترل تجهیزات پیش از تحویل و شروع کار
یک چکلیست کوتاه تحویل میتواند بسیاری از انتخابهای اشتباه را پیش از ورود نیرو به کارگاه آشکار کند:
1. خطرهای واقعی هر فعالیت و محدوده کار ثبت و با تجهیز انتخابشده تطبیق داده شود.
2. پوسته، بند، دوخت، زیره، اتصالات و سایر اجزای قابل مشاهده از نظر آسیب بررسی شوند.
3. سایز و نحوه قرارگیری تجهیز روی بدن هر کاربر کنترل شود؛ وسیله نامتناسب ممکن است استفاده نشود یا حرکت را مختل کند.
4. روش پوشیدن، محدودیت استفاده، نگهداری و تمیزکاری به کاربر آموزش داده شود.
5. معیار خروج از سرویس بر اساس وضعیت تجهیز و دستورالعمل سازنده تعیین شود؛ برای همه محصولات یک دوره تعویض ثابت در نظر گرفته نشود.
6. در سفارشهای سازمانی، تحویل تجهیزات و آموزش انجامشده ثبت شود تا پیگیری بعدی امکانپذیر باشد.
جمعبندی؛ خرید باید از ارزیابی خطر شروع شود
تجهیزات ایمنی مناسب از روی ظاهر، قیمت یا عنوان شغلی انتخاب نمیشود. مدیر پروژه ابتدا باید فعالیت، خطر باقیمانده، شرایط محیط و ویژگیهای کاربر را مشخص کند و سپس لباس، کلاه، کفش و تجهیزات تخصصی را مقایسه کند. چنین فرآیندی، خرید را دقیقتر میکند و احتمال تحویل وسیله نامتناسب به نیروهای اجرایی را کاهش میدهد.
