زمین بدون زیرساخت و تأمین مالی، مشکل مسکن را حل نمیکند
۱۱:۵۲ | ۱۴۰۵/۰۶/۲۳
به گزارش اخبار ساختمان، حبیبالله طاهرخانی، معاون مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی، با اشاره به آخرین وضعیت بازار مسکن اظهار کرد: رکورد صدور پروانه ساختمانی در حوزه شهری به ۵۲۳ هزار واحد مسکونی رسیده که این میزان طی ۱۱ سال اخیر بیسابقه بوده است.
وی افزود: بر اساس آمار رسمی مرکز آمار ایران، رشد بخش ساختمان در سال ۱۴۰۴ حدود ۱.۴ درصد بوده است. هرچند سرمایهگذاری در حوزه مسکن با کاهش جزئی همراه شد، اما در بخش تکمیل ساختمانهای نیمهکاره رشد قابل توجهی داشتیم.
رشد قیمت نهادههای ساختمانی و تأثیر آن بر قیمت مسکن
طاهرخانی ادامه داد: در ابتدای سال جاری با رشد چشمگیر قیمت نهادههای ساختمانی مواجه بودیم که بهدلیل مشکلات متعدد، از جمله جنگ و آسیبهایی که به برخی زیرساختها وارد شد، تشدید شد و زمینهساز رشد قیمت مسکن شد.
معاون مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی تصریح کرد: اگرچه بخشی از این مسائل با سیاستها و برنامهریزیهای انجامشده تعدیل شد و رشد قیمت نهادههای ساختمانی و تأثیر آن بر قیمت مسکن تا حدودی کنترل شد، اما این عوامل همچنان بر بازار مسکن تأثیرگذار بودند و رشد قیمتها را به همراه داشتند.
مشکل مسکن فقط کمبود عرضه نیست
وی با تأکید بر اینکه مسئله مسکن در کشور صرفاً به موضوع عرضه محدود نمیشود، گفت: در اواخر دهه ۸۰ و اوایل دهه ۹۰ تجربه کردیم که اگرچه عرضه گستردهای در حوزه مسکن انجام شد، اما این عرضه متناسب با متوسط اقتصاد خانوار نبود و در نهایت به عرضه واحدهای خالی در بازار مسکن منجر شد.
طاهرخانی ادامه داد: در حال حاضر دسترسی مردم به مسکن سختتر شده و اصلیترین دلیل آن نیز کاهش درآمد خانوارهاست. این مسئله در کلانشهرها نمود بیشتری دارد؛ چراکه با افزایش تقاضا در این مناطق، ناترازی در دسترسی به مسکن نیز افزایش یافته و به یکی از مشکلات اصلی دولت تبدیل شده است.
وی یکی دیگر از مسائل حوزه مسکن را «بدمسکنی» عنوان کرد و گفت: دولتها باید به شکلی برنامهریزی کنند که این معضل بهصورت ویژه برطرف شود.
افزایش خانوارهای کوچک؛ چالش آینده بازار مسکن
معاون مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی با اشاره به افزایش خانوارهای کوچک در جامعه اظهار کرد: موضوع دیگری که دولت باید به آن توجه ویژه داشته باشد، افزایش خانوارهای کوچک است که ممکن است در آینده فراگیر شود.
وی افزود: بر اساس افقهای جمعیتی، شاهد افزایش جمعیت خانوارهای مجرد هستیم و با توجه به اینکه برنامههای حوزه مسکن بهصورت ویژه برای این موضوع برنامهریزی نشده است، این مسئله میتواند در آینده مشکلاتی را در زمینه دسترسی به مسکن ایجاد کند.
اجرای تعهد ساخت ۸۵۰ هزار واحد مسکونی
طاهرخانی با اشاره به تعهد وزارت راه و شهرسازی برای تأمین مسکن گفت: یکی از برنامههایی که قانون بر عهده وزارت راه و شهرسازی گذاشته، ایجاد ۸۵۰ هزار واحد مسکونی است و این وزارتخانه از طرق مختلف نسبت به ساخت این واحدها اقدام کرده است.
وی افزود: یکی از مشکلاتی که در ابتدای دولت با آن مواجه بودیم این بود که بخش زیادی از این واحدها وارد مراحل ساخت نشده بودند و با مشکلاتی در حوزه صدور پروانه، تسهیلات و موارد دیگر مواجه بودند و تنها بخش محدودی از واحدها وارد مرحله ساخت شده بودند.
معاون مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی ادامه داد: با توجه به برنامهریزیهای انجامشده، تصمیم گرفتیم این پروژهها را وارد مراحل ساخت کنیم. همچنین برای پروژههایی که تخصیص زمین به آنها انجام نشده بود، زمین تخصیص دادیم تا وارد مراحل ساخت شوند.
زمین دولتی؛ شرط لازم اما نه کافی برای ساخت مسکن
طاهرخانی استفاده هوشمند و هدفمند از زمینهای دولتی برای تأمین مسکن را یکی دیگر از سیاستهای دولت عنوان کرد و گفت: واگذاری زمین بدون آمادهسازی و تأمین زیرساختها نمیتواند به تأمین مسکن منجر شود. به همین دلیل، یکی از اصول مورد توجه این بود که زمینهایی به متقاضیان تحویل داده شود که ارزش سرمایهگذاری داشته باشند و در نهایت به تأمین مسکن منجر شوند.
وی با اشاره به استفاده از زمین در قالب مولدسازی افزود: بخش عمدهای از متقاضیان، بهخصوص دهکهای پایین درآمدی، به طرحهای حمایتی نیاز دارند و در تأمین منابع مالی با مشکل مواجه هستند. به همین دلیل، در راستای تأمین منابع مالی مورد نیاز پروژهها، مولدسازی زمینهای در اختیار وزارت راه و شهرسازی را دنبال کردیم و از درآمدهای حاصل از این بخش برای تأمین منابع مالی مورد نیاز، از جمله اجرای طرح مسکن اجارهای، استفاده شد.
طاهرخانی تأکید کرد: اگرچه زمین یکی از اصلیترین نهادههای ساخت مسکن است، اما تمام ماجرا نیست. مشکلات حوزه تأمین منابع مالی و مسائل مشابه میتواند باعث تأخیر در ساخت مسکن شود و صرفاً توجه به بحث زمین نمیتواند این مسئولیت را از وزارت راه و شهرسازی سلب کند. این وزارتخانه باید در سایر بخشها نیز تلاش کند تا ساخت مسکن به شکل مطلوب نهایی شود.
بخش خصوصی باید سهم بیشتری در تأمین مسکن داشته باشد
وی یکی دیگر از موضوعات مهم را استفاده از ظرفیت بخش خصوصی دانست و گفت: باید بخش خصوصی را در تأمین و عرضه مسکن سهیم کنیم و از توانایی و ظرفیتی که در این حوزه وجود دارد، استفاده کنیم تا تأمین مسکن مطابق برنامهریزی انجامشده نهایی شود.
یک نسخه واحد برای تأمین مسکن وجود ندارد
معاون مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی با تأکید بر اهمیت تنوع در نوع سکونت اظهار کرد: در راستای تأمین مسکن نمیتوان با یک نسخه واحد برای همه جامعه هدف اقدام کرد. لازم است متناسب با شرایط محلی و جغرافیایی، برنامه و الگوی مناسبی برای ساخت و تأمین مسکن در مناطق مختلف ارائه شود.
ضرورت تحول در صنعت ساختوساز
طاهرخانی با بیان اینکه عرضه سنتی مسکن نمیتواند نیازهای فعلی جامعه را پاسخ دهد، گفت: باید به سمت تحول در مدیریت صنعت ساختوساز کشور حرکت کنیم تا چارچوب تمامی وظایف و مسئولیتها در این سند مشخص شود.
وی تأکید کرد: دولت نباید به سمت تصدیگری حرکت کند و این موضوع از ابتدا مورد توجه قرار گرفته است. بر همین اساس، ساخت مسکن به بخش خصوصی، مردم و دیگر نهادهای فعال در این حوزه واگذار شده است.
۴۵ هزار هکتار زمین به محدودههای سکونتگاهی اضافه شد
معاون مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی درباره عملکرد دولت در حوزه تأمین زمین نیز گفت: در مجموع حدود ۴۵ هزار هکتار زمین در قالب اراضی روستایی و شهری به محدودههای سکونتگاهی اضافه شده است.
طاهرخانی افزود: در سال ۱۴۰۴ نزدیک به ۳۰ هزار هکتار عملکرد در این حوزه ثبت شده و آمار سالهای گذشته نیز مشخص است. مصوبات مربوط به شورای عالی شهرسازی و سایر مراجع نیز در سامانهها و روزنامه رسمی ثبت میشود و عملکرد این بخش قابل رصد و بررسی است.
وی با اشاره به اینکه صرف اضافه شدن زمین به محدودهها برای اجرای سیاست مسکن کافی نیست، گفت: زمین باید از نظر مالکیت مشخص شود، طرح شهرسازی داشته باشد، مصوبات لازم را طی کند و عملیات آمادهسازی آن انجام شود تا امکان استفاده از آن برای ساخت مسکن فراهم شود.
آمادهسازی زمین؛ شرط آغاز ساختوساز
طاهرخانی تأکید کرد: اگر زمین به سطح لازم از آمادهسازی نرسیده باشد، دستگاههای خدماترسان نیز نمیتوانند زیرساختهای مورد نیاز را در سایت مستقر کنند. بنابراین یکی از اولویتهای دولت این بوده که زمینها به مرحلهای برسند که امکان شروع ساختوساز برای مردم فراهم شود.
وی افزود: مجموع اراضی در حال آمادهسازی، حدود یک میلیون و ۳۰۰ هزار خانوار را میتواند تحت پوشش قرار دهد. همچنین حدود ۹۶ هزار واحد جدید و ۹۴ هزار واحد کارگری در حوزه صنایع و مجموعههای مرتبط، از طریق واگذاری زمین در حال پیگیری است.
معاون مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی ادامه داد: حدود ۵۰ هزار واحد در قالب مسکن محرومان در اختیار بنیاد مسکن انقلاب اسلامی قرار گرفته و در حوزه جوانی جمعیت نیز حدود ۱۲۰ هزار قطعه زمین واگذار شده است. در بخش روستایی نیز حدود ۲۰۰ هزار واحد زمین جدید واگذار شده و برای ایثارگران نیز ۳۴ هزار قطعه زمین واگذار شده است.
طاهرخانی در پایان تأکید کرد: صرف ارائه آمار واگذاری زمین بهتنهایی ارزشمند نیست؛ زمین زمانی ارزش دارد که امکان تبدیل شدن به مسکن را داشته باشد، به جامعه هدف برسد و در نهایت به بهبود دسترسی خانوارها به مسکن منجر شود. بنابراین هر سیاست زمین لزوماً نمیتواند به نتیجه مطلوب در حوزه مسکن منجر شود.
