چرا آمار ماهانه قیمت مسکن منتشر نمی شود؟
۱۳:۳۳ | ۱۴۰۵/۰۶/۲۵
به گزارش اخبار ساختمان، حبیب الله طاهرخانی، معاون مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی، در پاسخ به این پرسش که چرا آمار ماهانه قیمت مسکن از سوی این وزارتخانه منتشر نمی شود، به تغییر سازوکار ثبت معاملات مسکن اشاره کرد و گفت: در سال های گذشته سامانه ایران املاک مبنای ثبت معاملات بود و مشاوران املاک و مردم برای معاملات خود ملزم به دریافت کد رهگیری بودند. این اطلاعات امکان رصد تحولات بازار مسکن در تهران و بسیاری از شهرهای بزرگ کشور را فراهم می کرد.
وی افزود: وزارت راه و شهرسازی در گذشته نیز مستقیماً گزارش آماری قیمت مسکن را منتشر نمی کرد، بلکه اطلاعات خام معاملات را در اختیار مراجع ذیربط از جمله بانک مرکزی و مرکز آمار ایران قرار می داد و این نهادها پس از تحلیل داده ها، آمار مربوط به بازار مسکن را ارائه می کردند.
تغییر سامانه های ثبت معاملات و ایجاد خلأ آماری
طاهرخانی با اشاره به تحولات سال ۱۴۰۳ اظهار کرد: با ورود سامانه جدید و جایگزین، الزام ثبت معاملات در سامانه قبلی برداشته شد و ثبت معاملات در سامانه الکترونیک معاملات املاک، موسوم به «خودنویس»، در دستور کار قرار گرفت.
به گفته معاون مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی، همزمان با راه اندازی سامانه خودنویس، سازمان ثبت اسناد و املاک نیز سامانه «کاتب» را ایجاد کرد و در نتیجه بخشی از معاملات در خودنویس و بخش دیگری در کاتب ثبت شد.
وی ادامه داد: این تغییرات موجب شد وزارت راه و شهرسازی در مقطعی دسترسی کاملی به اطلاعات معاملات نداشته باشد. از سوی دیگر، کاهش تعداد معاملات نیز باعث شد قابلیت تعمیم جامعه آماری موجود کاهش پیدا کند.
طاهرخانی با بیان اینکه طی دو، سه سال اخیر تلاش هایی برای تکمیل اطلاعات انجام شده است، گفت: بخش عمده ای از آمار و اطلاعات موجود از طریق اطلاعات بانکی و سامانه ثبت اسناد و املاک در حال دریافت است و با افزایش تعداد معاملات ثبت شده در سامانه خودنویس، جامعه آماری نیز نسبت به گذشته وضعیت بهتری پیدا کرده است.
وی افزود: این آمار و اطلاعات در اختیار مراجع انتشار آمار در حوزه بازار مسکن قرار گرفته و امیدواریم با جمع بندی اطلاعات، خلأ آماری ایجادشده در سال های گذشته جبران شود و اطلاعات بازار مسکن به شکل مناسبی در اختیار مردم قرار گیرد.
چرا داده های موجود قیمت مسکن منتشر نمی شود؟
در ادامه نرگس رزبان، مدیرکل دفتر اقتصاد مسکن، نیز درباره علت عدم انتشار آمار قیمت و معاملات مسکن توضیح داد: سامانه خودنویس در سال ۱۴۰۲ جایگزین ایران املاک شد و در ابتدا معاملات اجاره در آن ثبت می شد، اما از سال ۱۴۰۳ ثبت معاملات خرید و فروش نیز در این سامانه انجام شد.
رزبان با اشاره به راه اندازی همزمان سامانه کاتب گفت: بخش قابل توجهی از معاملات، به خصوص معاملات خرید و فروش، در سامانه کاتب ثبت می شود و وزارت راه و شهرسازی به داده های کامل این بخش دسترسی ندارد.
وی ادامه داد: از سوی دیگر، سامانه خودنویس در ابتدای فعالیت با نیاز به تدقیق، بازنگری و اصلاح زیرساخت ها مواجه بود و اجرای قوانینی مانند قانون الزام به ثبت رسمی معاملات نیز بر فرآیند ثبت اطلاعات اثر گذاشت.
مدیرکل دفتر اقتصاد مسکن همچنین رکود بازار خرید و فروش مسکن و کاهش تعداد معاملات را یکی دیگر از عوامل کاهش حجم داده های قابل استفاده دانست و افزود: بخشی از اطلاعات نیز به سامانه کاتب منتقل شده و در نتیجه داده های موجود در خودنویس از نظر وزارت راه و شهرسازی، در شرایط فعلی روایی کافی برای انتشار عمومی ندارد.
رزبان تأکید کرد که انتشار داده های ناقص می تواند تصویر دقیقی از بازار ارائه نکند و حتی سیگنال نادرستی به بازار بدهد؛ از این رو صحت و اعتبار اطلاعات پیش از انتشار عمومی اهمیت دارد.
آمار خام در اختیار بانک مرکزی و مرکز آمار قرار دارد
به گفته رزبان، وزارت راه و شهرسازی اطلاعات موجود را به صورت «بالکی» در اختیار بانک مرکزی و مرکز آمار ایران قرار داده است؛ چراکه به گفته او، طبق قانون، وزارت راه و شهرسازی مرجع انتشار آمار نیست و این دو نهاد وظیفه انتشار داده های آماری را بر عهده دارند.
وی با اشاره به تلاش وزارت راه و شهرسازی برای انتشار عمومی داده های موجود اظهار کرد: پیشنهاد شده است اطلاعات معاملات ثبت شده در سامانه خودنویس به صورت داده باز منتشر شود تا امکان استفاده از همین اطلاعات برای متقاضیان وجود داشته باشد، اما این موضوع هنوز به تأیید کارگروه تعامل پذیری نرسیده است.
رزبان گفت: در حال حاضر به طور متوسط ماهانه حدود هزار تا هزار و ۲۰۰ معامله خرید و فروش ملک در تهران در سامانه ها ثبت می شود؛ در حالی که تعداد ثبت معاملات اجاره در تهران به حدود ۳۵ تا ۳۶ هزار مورد در ماه رسیده است.
میانگین قیمت مسکن تهران زیر ۲۰۰ میلیون تومان است؟
مدیرکل دفتر اقتصاد مسکن در بخش دیگری از اظهارات خود درباره ارقام مطرح شده از میانگین قیمت مسکن در تهران نیز توضیح داد: در برخی اظهارنظرها میانگین قیمت مسکن در تهران بین ۱۵۰ تا ۲۵۰ میلیون تومان عنوان می شود، اما با توجه به ناهمگن بودن کالای مسکن، نمی توان صرفاً بر اساس چند معامله مختلف به یک میانگین قابل اتکا رسید.
به گفته رزبان، آخرین اطلاعات سامانه خودنویس میانگین قیمت مسکن در شهر تهران را کمتر از ۲۰۰ میلیون تومان و نزدیک به این رقم نشان می دهد؛ با این حال، وی تأکید کرد که به دلیل پایین بودن تعداد معاملات ثبت شده، این رقم را نمی توان آماری جامع و دقیق برای کل بازار مسکن تهران دانست.
رزبان همچنین گفت میانگین قیمت مسکن در معاملات ثبت شده در مجموع شهرهای کشور بر اساس داده های خودنویس حدود ۵۲ تا ۵۳ میلیون تومان است، اما این رقم نیز به دلیل پایین بودن تعداد معاملات ثبت شده در سامانه، ممکن است از روایی آماری کافی برخوردار نباشد.
در بخش اجاره نیز وی با اشاره به ثبت حدود ۳۵ تا ۳۶ هزار قرارداد اجاره در ماه در تهران گفت بررسی این داده ها نشان دهنده رشد اجاره بهاست، هرچند به گفته او، میزان این رشد از تورم عمومی کمتر بوده و این موضوع در داده های سامانه خودنویس و آمارهای مرکز آمار نیز قابل مشاهده است.
در مجموع، اظهارات مسئولان وزارت راه و شهرسازی نشان می دهد که تغییر سامانه های ثبت معاملات، انتقال بخشی از داده ها به سامانه کاتب، کاهش حجم معاملات و در نتیجه کاهش اعتبار جامعه آماری، مهمترین دلایل اعلام شده برای عدم انتشار منظم آمار ماهانه قیمت مسکن است؛ در حالی که این وزارتخانه اعلام می کند اطلاعات موجود را برای استفاده و انتشار در اختیار بانک مرکزی و مرکز آمار ایران قرار داده است.
