نقش مالیات در کنترل سوداگری بازار مسکن

به گزارش اخبار ساختمان، مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی با انتشار گزارشی اعلام کرد: یکی از شیوه‌های مؤثر و مطلوب دولت‌ها برای کنترل سوداگری در بازار زمین و مسکن و هدایت سرمایه‌ها به سمت تولید مسکن، استفاده از ابزارهای مالیاتی مانند مالیات بر عایدی املاک است.

در بخش «چکیده» گزارش بازوی کارشناسی مجلس آمده است: «بازار مسکن و مستغلات به‌دلیل حساسیت‌های اقتصادی و اجتماعی در قریب به اتفاق کشورها تحت نظارت و هدایت دولت مرکزی یا دولت محلی است. این موضوع حتی شامل کشورهای با نظام اقتصادی مبتنی بر بازار آزاد نیز می‌شود. اگر چه سطح و نوع مداخله دولت‌ها در بازار مسکن متفاوت است، اما تجارب نشان می‌دهد که نظام بازار به تنهایی نمی‌تواند ملاک ساماندهی مسکن قرار گیرد».

این مرکز پژوهشی با تاکید بر اینکه موضوع مالیات بر عایدی املاک، از ابزارهای مهم مدیریت بازار مسکن محسوب می‌شود، اعلام کرد: «این موضوع از سه منظر برای برنامه‌ریزان واجد اهمیت است؛
- نخست: ابزار هدایت و تعادل‌بخشی و کنترل بازار مسکن و جلوگیری از سوداگری و سرمایه‌ای شدن(صرف) مسکن،
- دوم: محل درآمد دولت‌های مرکزی و محلی برای مصارف عمومی و یا تأمین مالی خاص طرح‌های مسکن حمایتی و استیجاری،
-سوم: ابزار هدایتی و تحقق‌بخشی سیاستهای کلان کشور (اقتصادی، اجتماعی، آمایشی، کالبدی، زیست‌محیطی و ..)».

در گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس با تاکید بر اینکه تجربه اکثر کشورها نشان می‌دهد که یکی از شیوه‌های برون‌رفت از بحران تأمین مسکن برای اقشار فرودست، کنترل و مداخله دولت در مواقع شکست بازار است، آمده است: «شکست بازار در شرایط مختلفی اتفاق می‌افتد. یکی از مهمترین جنبه‌های آن، برهم‌خوردن بازار عرضه و تقاضا و استفاده سودجویانه، انحصارگرایانه و بورس‌بازی است. با توجه به اینکه مسکن یکی از نیازهای مبرم زندگی افراد جامعه است، در بیشتر کشورها یک کالای مهم و حساس خانوار به‌شمار می‌رود و گاه ماهیت سرمایه‌ای آن پررنگ‌تر از ماهیت مصرفی سکونتی می‌شود (شرایط جاری کشور)، نوسان و رشد قیمت‌ها ناشی از سوداگری و سفته‌بازی روی املاک، امکان برنامه‌ریزی، هدایت و کنترل بازار مسکن را از مردم و دولت می‌گیرد».

بازوی کارشناسی مجلس با تاکید بر اینکه یکی از شیوه‌های مؤثر و مطلوب دولت‌ها برای کنترل سوداگری در بازار زمین و مسکن و هدایت سرمایه‌ها به سمت تولید مسکن، استفاده از ابزارهای مالیاتی است، اعلام کرده است: «از میان شیوه‌های مرسوم مالیات بر املاک، مالیات بر عایدی املاک در ایران نادیده گرفته شده است. سابقه به‌کارگیری این نوع مالیات در جهان، حتی از مالیات بر ارزش‌افزوده نیز بیشتر است.

گرچه این موضوع بیش از ده سال استکه در اسناد و مطالعات مختلف مرکز پژوهش‌های مجلس، وزارت اقتصاد و دارایی و همچنین وزارت راه و شهرسازی درحال بررسی است، اما تاکنون به‌دلایل مختلف اجرایی نشده، اما در تجارب جهانی یکی از شقوق مهم جلوگیری از سوداگری ملک، مقوله مالیات بر عایدی ملک است. اساساً این مالیات بر انواع دارایی‌ها (شامل انواع زمین با انواع کاربری‌ها، مسکن و ...) لحاظ می‌شود، اما در اینجا صرفاً بر تجربه‌های‌جهانی موضوع ملک (اعم از زمین و مسکن) تمرکز شده است».

فارس